top
   
 

 
left_vietnamese.htm
Giới thiệu

VPLS Hải Hà

Lĩnh vực hoạt động

Thành viên VLC

Biểu phí / Thanh toán

Liên lạc với chúng tôi !

Tuyển dụng

Q & A

Pháp điển Luật Việt nam
Luật Việt nam

Tin pháp luật

Nghiên cứu - Binh lụận

Thực tiễn hành chính

Thực tiễn xét xử

Giải quyết tranh chấp

Luật quốc tế

Dân sự có yếu tố nước ngoài

Thương mại quốc tế

Điều ước quốc tế

Pháp và Liên minh Châu Âu

Chuyên mục

Hợp đồng

Sở hữu trí tuệ

Thuật ngữ luật

  
Từ bắt đầu bằng
Từ đầy đủ

Nghiên cứu


Cải cách hành chính: về khái niệm thẩm quyền ( tiếp theo)
21-09-2005

Bốn là, quan điểm cho rằng thẩm quyền bao hàm các vấn đề thuộc phạm vi quản lư của cơ quan với khối lượng tương ứng các quyền và nghĩa vụ cần thiết để giải quyết các vấn đề đó. ở Việt Nam cũng khá phổ biến cách nói giao phụ trách vấn đề, công việc cụ thể nào đó.  Như trên đă nói, chức năng không bao giờ dược quy định một cách trừu tượng, mà luôn gắn với các vấn đề/các công việc cụ thể tương ứng với các khách thể, đối tượng cụ thể. Nhưng điều đó không có nghĩa là các vấn đề/ các công việc cụ thể thuộc phạm vi giải quyết của cơ quan yếu tố cấu thành của thẩm quyền, mà là quyền giải quyết hay thậm chí chỉ là quyền tham gia giải quyết các vấn đề/ các công việc cụ thể đó. V́ vậy, khi pháp luật quy định các vấn đề/các công việc cụ thể th́ thực chất đă trao quyền giải quyết chúng, dù rằng trong văn bản pháp luật không ghi rơ chữ quyền. Ví dụ, đó có thể là việc xử lư vi phạm hành chính mà pháp luật trao cho rất nhiều cơ quan tham gia thực hiện (quy định tại chương IV, Pháp lệnh Xử lư vi phạm hành chính năm 2002). Hoặc là một việc cụ thể như xử lư một vi phạm, th́ tuỳ mức độ vi phạm, mà có các chủ thể khác nhau sẽ cùng tham gia giải quyết. Ví dụ, theo Điều 45, 46 của Nghị định số 45/2005/NĐ-CP của Chính phủ Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế ngày  06  tháng  4  năm 2005 th́ tuỳ mức độ vi phạm mà có thể các thanh tra viên chuyên ngành về y tế, chánh thanh tra sở y tế, chủ tịch UBND cấp xă và huyện đều có quyền tham gia xử lư hành vi quy định tại Điều 8 Vi phạm các quy định vệ sinh về nước và không khí. Đây đồng thời là ví dụ về cách phân định thẩm quyền không b́nh thường, không khoa học ở nước ta là giao cho một số cơ quan đồng thời có chung thẩm quyền giải quyết một vấn đề, điều mà chúng ta sẽ bàn tới trong bài kế tiếp.   

Năm là, quan điểm khá phổ biến trong các học giả luật nhà nước và xây dựng chính quyền Xô Viết, cho rằng thẩm quyền bao hàm, một là, các khách thể, đối tượng tác động (các lĩnh vực quan hệ xă hội), hai là, các quyền và nghĩa vụ hay là các quyền hạn.  Nhưng như trên đă nói, chức năng không bao giờ được quy định một cách trừu tượng, mà luôn gắn với các khách thể, đối tượng cụ thể, tức là các lĩnh vực quan hệ xă hội chịu sự tác động của cơ quan nhà nước khi nó thực hiện thẩm quyền của ḿnh. Do đó các khách thể, đối tượng tác động không phải là yếu tố cấu thành của thẩm quyền, mà quyền và nghĩa vụ thực hiện các chức năng tác động đến các đối tượng này mới là yếu tố của thẩm quyền. Ví dụ, quyền (và nghĩa vụ) của UBND cấp tỉnh quản lư thống nhất về công tác giáo dục và đào tạo trên phạm vi tỉnh và quản lư trực tiếp các trường trung học phổ thông,... (Điều 88, Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003).  

Sáu là, quan điểm đồng nhất thẩm quyền với các quyền và nghĩa vụ, hoặc quy chế pháp lư (địa vị pháp lư) của cơ quan, kể cả các quyền và nghĩa vụ theo luật dân sự, quan hệ hợp đồng. Có sự lẫn lộn này v́ nội dung của thẩm quyền rất gần với các khái niệm c̣n lại. Trong một đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ về công chức những năm 90 ở nước ta c̣n khẳng định các quyền và nghĩa vụ của công chức là thẩm quyền. Nhưng không phải công chức nào cũng là người có thẩm quyền. Thẩm quyền là hệ thống các quyền hạn mang tính nhà nước pháp luật, nghĩa là có tính đơn phương và hiệu lực bắt buộc thi hành, nếu không sẽ bị cưỡng chế thi hành và phải chịu trách nhiệm pháp lư. V́ vậy, nghĩa vụ của cơ quan nhà nước báo cáo, chịu trách nhiệm trước cơ quan cấp trên hoặc toà án, quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng... không phải là yếu tố của thẩm quyền. Người có thẩm quyền phải là người đại diện theo pháp luật cho cơ quan, được thay mặt cơ quan thực hiện thẩm quyền của nó, chứ không phải là bất kỳ cán bộ, công chức nào[16]. Điều đó có nghĩa là không phải mọi quyền và nghĩa vụ của cơ quan đều là yếu tố của thẩm quyền. C̣n địa vị pháp lư là khái niệm rộng hơn thẩm quyền, rộng hơn cả tổng thể các quyền và nghĩa vụ của cơ quan, nó bao hàm mọi quy định của pháp luật liên quan đến cơ quan, v́ các quy định đó đều ảnh hưởng đến địa vị của cơ quan. Thẩm quyền chỉ là một bộ phận, nhưng là bộ phận pháp lư nhất của địa vị pháp lư mà thôi.   

Bảy là, quan điểm đồng nhất thẩm quyền với năng lực pháp luật. Quan điểm này cũng thể hiện trong một giáo tŕnh luật hành chính của Pháp[17]. Nhưng thẩm quyền chỉ là hệ thống các quyền và nghĩa vụ (các quyền hạn) dạng đặc biệt của cơ quan nhà nước được quy định trên cơ sở năng lực pháp luật của nó. Thẩm quyền là các quyền hạn hiện có xuất phát trực tiếp từ pháp luật và nó cho cơ quan nhà nước khả năng tác động tích cực đến khách thể tác động, tức là thẩm quyền tồn tại từ khi được pháp luật quy định và có thể được thực hiện trước giai đoạn xuất hiện quan hệ pháp luật cụ thể, trước khi xuất hiện sự kiện pháp lư. Ví dụ, quyền ban hành quyết định quy phạm pháp luật được thực hiện mà không cần có sự kiện pháp lư. Mặt khác, cần phân biệt thẩm quyền với sự thực hiện nó thông qua các quan hệ pháp luật cụ thể, ví dụ, cần phân biệt quyền xử phạt hành chính, một yếu tố của thẩm quyền, với hành động xử phạt một hành vi cụ thể. C̣n năng lực pháp luật chỉ là khả năng có quyền, khả năng có hành vi, và chỉ được thực hiện thông qua các quan hệ pháp luật cụ thể.

Tám là, quan điểm coi h́nh thức hoạt động”, cùng với các quyền và nghĩa vụ, là các yếu tố cấu thành của thẩm quyền. Nhưng bản thân h́nh thức hoạt động của cơ quan không phải là yếu tố cấu thành của thẩm quyền, mà là quyền và nghĩa vụ thực hiện các h́nh thức hoạt động đó. Các chức năng nhà nước bao giờ cũng được thực hiện dưới những h́nh thức luật định. Do đó, khi quy định thẩm quyền, nhà nước bao giờ cũng cần trao cho mỗi cơ quan thực hiện những h́nh thức hoạt động nhất định. Đó có thể là h́nh thức hoạt động xây dựng và ban hành quyết định pháp luật (trong đó có quyết định chủ đạo, quy phạm và cá biệt), h́nh thức hoạt động xét xử, thực hành quyền công tố, áp dụng các biện pháp cưỡng chế hay hoạt động tổ chức xă hội trực tiếp, các tác nghiệp vật chất kỹ thuật... Đây chính là các quyền hạn cụ thể, yếu tố quan trọng của thẩm quyền, công cụ hữu hiệu để thực hiện chức năng được trao, trong đó quan trọng nhất là quyền ban hành các quyết định pháp luật, quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhà nước.  

Chín là, ngoài tám quan điểm B.M. Lazarép đă tổng hợp trên đây, c̣n có hai quan điểm ở nước ta coi thẩm quyền chỉ bao gồm các quyền, không bao hàm nghĩa vụ và đồng nhất thẩm quyền với quyền [18]. Có hai quan điểm này là do nhận thức quá sơ sài và đơn giản về thuật ngữ thẩm quyền, coi nó chỉ bao hàm quyềnquyền hạn. Hai quan điểm này rơ ràng là không chính xác, v́, một là, như trên đă phân tích, đa phần các quyền đồng thời là nghĩa vụ, tuy rằng, ví dụ trong những quy phạm cho phép và trao quyền, sợi dây, khoảng cách nối giữa quyền và nghĩa vụ xa hơn, phức tạp hơn; hai là, nhân vật đặc biệt đại diện cho quyền lực nhà nước (như người thi hành công vụ) không phải là người được trao thẩm quyền, mà chỉ là người được trao quyền (uỷ quyền), v́ thẩm quyền là mảnh sân riêng mà nhà nước đă phân định, không thể trao cho bất kỳ ai, chưa nói đó chỉ là người thi hành công vụ.

III.  Định nghĩa khái niệm

Tóm lại như trên đă phân tích, các yếu tố như­: nhiệm vụ, chức năng, vấn đề cần giải quyết, khách thể và đối t­ượng tác động, trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ, địa vị pháp lư, năng lực pháp luật, h́nh thức và phư­ơng pháp hoạt động, có quan hệ qua lại rất chặt chẽ theo những mức độ khác nhau với thẩm quyền. Song cần phải phân biệt chúng với nhau, không thể lẫn lộn.

Quan điểm của B.M. Lazarép cho phép khắc phục được những lẫn lộn trên, theo đó, thẩm quyền là một hiện tượng nhà nước - quyền lực và pháp lư phức tạp có nội dung chức năng và vỏ bọc pháp lư, là một hệ thống (chứ không phải là một tập hợp giản đơn) các yếu tố cấu thành bao gồm hai nhóm lớn sau đây:

Một là, các quyền và nghĩa vụ để thực hiện các chức năng nhất định mà cơ quan nhà nước được trao để giải quyết những vấn đề, quản lư những đối tượng/khách thể nhất định trong những lĩnh vực nhất định của đời sống nhằm đạt những nhiệm vụ nhất định. Đây là nhóm các quyền và nghĩa vụ chung. Các chức năng có thể là rất chung như lập pháp, hành pháp, tư pháp; hoặc cụ thể hơn như các chức năng chung của quản lư: thu thập, tổng hợp, phân tích thông tin; dự báo; kế hoạch hóa; tổ chức; lănh đạo; điều chỉnh; điều hành tác nghiệp; điều hoà - phối hợp; thống kê; kiểm tra... Các chức năng chung c̣n được phân hoá cụ thể hơn nữa. Các quyền và nghĩa vụ chung xác định hành lang hoạt động chung, cái mà hoạt động nhà nước hướng tới (vấn đề, đối tượng/khách thể, lĩnh vực) và đích cần đi đến (nhiệm vụ).

Hai là, các quyền hạn cụ thể để thực hiện các quyền và nghĩa vụ chung nói trên (là quyền thực hiện các h́nh thức hoạt động cụ thể như ban hành hay tham gia vào việc ban hành quyết định, quyền đ́nh chỉ, sửa đổi hay băi bỏ quyết định, quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế,...). Các quyền hạn cụ thể là công cụ thực hiện các quyền và nghĩa vụ (chung) ở nhóm một. Nhờ các quyền hạn cụ thể mà các quyền và nghĩa vụ chung mới có tính hiện thực. Ví dụ, các quyền hạn cụ thể như quyền ra quyết định xử phạt hành chính, quyết định kỷ luật hay quyết định bồi thường thiệt hại vật chất thường được quy định với cơ cấu hợp lư kèm theo quyền thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra, giám sát. Có như vậy chức năng này mới có hiệu lực.

Do tính phức tạp, nội dung phong phú và tầm quan trọng của khái niệm này, chúng tôi xin dành bài kế tiếp để làm rơ các khía cạnh khác của khái niệm như các yếu tố cấu thành, tính hệ thống, phương pháp phân định thẩm quyền và những liên hệ với thực tiễn pháp lư nước ta./.



[1]  Lênin toàn tập, tập 52.- NXB Tiến bộ, Matxcơva, 1978, tr.29 (tiếng Việt).

[2] Ví dụ: Loi n.84-747- Competences des regions doutre-mer, 2 aout. 1984 (của CH Pháp); Luật của LB Xô Viết về các quyền hạn (tức là thẩm quyền) cơ bản của Xô Viết đại biểu nhân dân khu, vùng, khu và tiểu khu tự trị, ngày 25-6-1980.

[3] Lazarép B.M. Thẩm quyền của các cơ quan quản lư, 1972, tr. 11.

[4] Tổng quan về vấn đề này, xin xem bài đă dẫn của tác giả.

[5] V.I. Lênin, sách đă dẫn, tập 15, tr. 437. 

[6]  Từ điển tiếng nước ngoài, xuất bản lần thứ 14. NXB Tiếng Nga, Matxcơva, 1987, tr.241 (tiếng Nga).

[7] Ví dụ xem: Blacks Law Dictionary, West Publishing Co., 1983; Vũ Văn Mẫu.- Từ điển Pháp Việt về Pháp Chính Kinh Tài Xă hội, Viện Đại học Vạn Hạnh, Sài G̣n, 1970; Từ điển Pháp luật Anh Việt, Tập I, NXB Khoa học Xă hội, Hà Nội, 1994; Từ điển Anh Việt, Phan Ngọc chủ biên, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1995.

[8] V.I. Lênin, sách đă dẫn, tập 40, tr.248.

[9] Xem: Sêrêmét K.F. Thẩm quyền của các Xô Viêt địa phương,- NXB Đại học Tổng hợp Quốc gia Matxcơva, 1968 và Luận án TSKH luật học về đề tài này năm 1969; B.M. Lazarép, Thẩm quyền của các cơ quan quản lư, sách đă dẫn, xuất bản trên cơ sở luận án TSKH luật học về đề tài này.

[10] Xem: B.M. Lazarép: Thẩm quyền của các cơ quan quản lư, 1972, chương I; Quản lư nhà nước trong thời kỳ cải tổ, 1986, chương VIII. 

[11] Milanốp Z.K. Sự phân công thẩm quyền giữa các cơ quan quyền lực nhà nước và quản lư nhà nước.- Xôphia, 1965, tr.10-11; Luật hành chính CHDC Đức.- (Berlin, 1979) bản dịch tiếng Nga của NXB "Tiến bô", Matxcơva, 1983, tr. 56.

[12] Xem: Lazarép B.M. Về thẩm quyền cơ quan nhà nước Xô Viết. Tạp chí "Nhà nước và pháp luật Xô viết", (tiếng Nga) 1964, số 10. tr. 42.

[13] Xem: Bài đă dẫn của tác giả. 

[14] Ví dụ, Hán Việt từ điển của Đào Duy Anh (NXB Minh Tân, Paris, 1951) giải thích rằng: nhiệm vụ là chức vụ của ḿnh gánh vác (fonction), mà từ trong ngoặc là từ tiếng Pháp để giải thích, lại có nghĩa là: chức vụ, chức phận, chức trách, chức, cơ năng, tác dụng (Vũ Văn Mẫu, từ điển đă dẫn). Tuy nhiên, Từ điển Anh Việt do Phan Ngọc chủ biên (NXB Giáo dục, Hà Nội, 1995) th́ giải thích chính xác hơn, theo đó có đến hai từ function mà nghĩa chủ đạo là: chức năng, sự vận hành, hoạt động, chạy máy, thực hiện chức năng, có cả nghĩa là trách nhiệm, nhiệm vụ, chức vụ. V́ vậy, dù là Từ điển nhưng không phải chỗ nào cũng đúng, hơn nữa, một từ thường có nhiều nghĩa, nên phải tuỳ ngữ cảnh để chọn nghĩa. 

[15] Ví dụ xem: Từ điển tiếng nước ngoài, đă dẫn.

[16] Ví dụ xem: Trường Hành chính quốc gia, Về cảí cách bộ máy nhà nước, NXB Sự Thật, Hà Nội, 1991, tr. 89; Học viện Hành chính quốc gia, Giáo tŕnh Quản lư hành chính nhà nước, Tập II, Hà Nội, 1999, tr.103.

[17] Ví dụ xem: Gustave Peiser, Luật hành chính, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr.32 (dịch từ bản gốc xuất bản lần thứ 16 năm 1993 của NXB Dalloz CH Pháp).

[18] Ví dụ xem: Trường Hành chính quốc gia, sách đă dẫn, 1991, tr. 89 và Học viện Hành chính quốc gia, sách đă dẫn, 1999, tr.103.



Các bài mới trong mục này 

Phân định thẩm quyền trong tố tụng h́nh sự Việt Nam, [05-09-2011]
Kiểm soát quyền lực nhà nước trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xă hội chủ nghĩa Việt Nam, [05-09-2011]
Sáu vấn đề cảnh báo sai phạm về bán đấu giá tài sản và các giải pháp pḥng ngừa, [15-07-2011]
Trẻ em được sinh ra ở nước ngoài: Có nên công nhận quốc tịch VN?, [05-07-2011]
Sự cần thiết của việc hợp nhất Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, [31-05-2011]
Góp ư sửa đổi, bổ sung Bộ luật Dân sự năm 2005: di chúc chung của vợ chồng có hiệu lực khi nào?, [31-05-2011]
Thực tiễn thi hành và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đối với các quy định của Luật Đất đ, [31-05-2011]
Một số kinh nghiệm pháp luật của Cộng ḥa Pháp liên quan đến cấu trúc Bộ luật Dân sự, tài sản và sở hữu , [31-05-2011]
Thực hiện các quy định của pháp luật về kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức và một vài kiến nghị , [02-05-2011]
Vai tṛ của Viện kiểm sát trong hoạt động điều tra h́nh sự, [02-05-2011]
Các bài khác »
Disclaimer: The above information are collected from various sources in internet.We will not be liable for indirect, special, or consequential damages (or any loss of revenue, profits, or data) arising in connection with these news. We are not news publisher or editor.

 

Pháp điển Luật Việt nam
Bạn đọc thân mến

Đây không phải là trang báo điện tử. Tin bài được sưu tầm từ các nguồn khác nhau chỉ nhằm phục vụ việc nghiên cứu và tham khảo.

T́m hiểu thêm
    bottom_e.htm




1998-2011 © Vietlawconsultants.com and Vietlaw.biz / Disclaimer

Sitemap / Sơ đồ Website Phần tiếng Việt / Staff / Email