Tòa phải cẩn trọng xem xét cáo trạng, yêu cầu khởi kiện hoặc nội dung kháng cáo, kháng nghị, cân nhắc thật kỹ những yêu cầu mới phát sinh…
Phạm vi, giới hạn xét xử của tòa đã được pháp luật quy định khá rõ. Dù vậy vẫn xảy ra những vụ tòa xử “quá dài tay” nên bị hủy án, gây tốn kém, lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc của cả cơ quan chức năng lẫn người tham gia tố tụng…
Tháng 9-2006, TAND thị xã Bến Tre xử một vụ đánh bạc với tổng cộng 12 bị cáo. Sau đó, chỉ bị cáo Hồ Văn Vương (chín tháng tù) kháng cáo, các bị cáo còn lại đều không kháng cáo, VKS cũng không kháng nghị.
Một kháng cáo, xử luôn… 12
Ba tháng sau, TAND tỉnh Bến Tre xử phúc thẩm với sự tham gia của đầy đủ... 12 bị cáo và tuyên hủy toàn bộ án sơ thẩm để điều tra, xét xử lại.
Xử xong, nhìn lại tòa mới nhận ra mình đã quá “dài tay” nên ra văn bản đính chính là chỉ hủy án phần của bị cáo Vương, còn những phần khác không kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực thi hành từ ngày án sơ thẩm có hiệu lực.
Đính chính sai luật này (đính chính nội dung - NV) đã không giúp bản án phúc thẩm thoát bị VKSND Tối cao kháng nghị giám đốc thẩm theo hướng hủy án vì TAND tỉnh Bến Tre xử vượt thẩm quyền...
Tự dưng bắt dân mang nợ
Nguyễn Văn Hà là giám đốc, Mai Thu Hà là kế toán Công ty TNHH Giang Sơn. Năm 2006, được cho thuê hơn 9.500 m2 đất nông nghiệp, công ty xây khách sạn, nhà hàng… và tiếp tục mua đất của nhiều hộ dân để mở rộng kinh doanh.
Năm 2008, Văn Hà và Thu Hà đã bị khởi tố, truy tố vì sử dụng đất trái mục đích, gây thiệt hại cho nhà nước hơn 2,5 tỉ đồng. Tháng 3-2009, TAND thị xã Tuyên Quang đã phạt Văn Hà 18 tháng tù, Thu Hà chín tháng tù về tội vi phạm quy định về sử dụng đất đai.
Điều lạ là dù các bên tham gia tố tụng cũng như đại diện VKS không hề yêu cầu, tòa vẫn xử luôn cả giao dịch chuyển nhượng đất giữa Công ty Giang Sơn với các hộ dân: Tòa tuyên các giao dịch vô hiệu, buộc các hộ dân phải trả hơn 650 triệu đồng cho Công ty Giang Sơn và phải chịu án phí dân sự.
Hậu quả của phán quyết này là các hộ dân đang tham dự phiên xử với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bỗng biến thành bị đơn dân sự, trở thành con nợ của Công ty Giang Sơn. Chưa hết, các hộ dân còn phải đóng án phí dân sự dù họ không bị ai khởi kiện cũng như không hề khởi kiện ai.
Không kháng nghị cũng hủy
Năm 2008, TAND quận Đống Đa (TP Hà Nội) tuyên chấp thuận cho vợ chồng ông H. thuận tình ly hôn, giao hai căn nhà cho người chồng. TAND TP Hà Nội sau đó đã y án sơ thẩm.
Không đồng ý, người vợ khiếu nại về phần tài sản. Đầu tháng 4-2009, chánh án TAND Tối cao đã có kháng nghị giám đốc thẩm lại phần chia tài sản của hai bản án sơ, phúc thẩm. Tháng 6-2009, Tòa Dân sự TAND Tối cao đã ra quyết định giám đốc thẩm, tuyên hủy toàn bộ hai bản án sơ, phúc thẩm, giao về cho cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục chung.
Nhận thấy mình hủy tất tần tật là quá “dài tay” bởi việc thuận tình ly hôn của vợ chồng ông H. không hề bị kháng nghị, chủ tọa phiên giám đốc thẩm đã có văn bản đính chính là hội đồng giám đốc thẩm chỉ hủy phần chia tài sản chứ không hủy toàn bộ bản án (văn bản đính chính này cũng sai bởi theo luật, tòa chỉ được sửa chữa, bổ sung bản án do sai lỗi chính tả, số liệu do tính toán nhầm lẫn chứ không được sửa chữa nội dung - NV)...
Luật đã rõ, không thể làm sai
Theo quy định, tòa sơ thẩm hình sự chỉ được xét xử trong phạm vi những vấn đề do VKS truy tố, do người tham gia tố tụng yêu cầu. Các tòa sơ thẩm dân sự, thương mại, lao động, hành chính chỉ được xét xử trong phạm vi yêu cầu của các bên tham gia tố tụng. Tòa phúc thẩm chỉ được xem xét trong phạm vi kháng cáo, kháng nghị hoặc có liên quan đến việc xem xét nội dung kháng cáo, kháng nghị…
Theo luật sư Nguyễn Hữu Thông (Đoàn Luật sư TP.HCM), để hạn chế việc vượt quá phạm vi, giới hạn xét xử, đòi hỏi đầu tiên là tòa phải cẩn trọng xem xét cáo trạng truy tố, yêu cầu khởi kiện hoặc nội dung kháng cáo, kháng nghị. Cạnh đó, tòa cũng cần cân nhắc thật kỹ những nội dung, yêu cầu mới phát sinh để tránh việc xem xét cả những vấn đề vượt quá thẩm quyền, nằm ngoài phạm vi xét xử.
|
Một số vụ tương tự
Cho rằng ông H. ủy quyền đối với một hợp tác xã vượt quá thẩm quyền, phía ông T. khởi kiện. Xử sơ thẩm, tòa bác yêu cầu của phía ông T., công nhận việc ủy quyền của ông H. Phía ông T. kháng cáo. Xử phúc thẩm, tòa giải quyết cả những vấn đề ngoài phạm vi yêu cầu khởi kiện, kháng cáo như buộc UBND quận trả tiền cho phía ông T., hợp tác xã được liên hệ với cơ quan chức năng để thực hiện hợp đồng ủy quyền…
Mâu thuẫn trong việc phân chia lò đường, phía ông B. kiện ông T. ra tòa. Tháng 7-2008, TAND huyện Tân Hiệp (Kiên Giang) xử sơ thẩm, xác định tài sản còn lại của lò đường trị giá 12 triệu đồng, giao ông T. quản lý. Ông T. phải thanh toán cho phía ông B. tổng cộng 9 triệu đồng. Riêng về phần đất của lò đường, tòa không xem xét.
Ông B. kháng cáo. Xử phúc thẩm, TAND tỉnh cho rằng cấp sơ thẩm thiếu sót khi không xem xét giá trị phần đất của lò đường nên… tự xử luôn. Với giá trị đất được định giá hơn 77 triệu đồng, tòa buộc ông T. phải trả cho phía ông B. tổng cộng hơn 66 triệu đồng.
------------------------------------------------------------------------------
Nên kiến nghị ngay
Nếu như xảy ra việc tòa vi phạm phạm vi, giới hạn xét xử thì VKS có nghĩa vụ phải kháng nghị bản án đó để tòa cấp trên xem xét lại, đảm bảo tính chính xác của một bản án. Tuy nhiên, việc kháng nghị là chuyện cực chẳng đã. Phát hiện được vi phạm và kiến nghị tòa khắc phục ngay tại phiên xử vẫn là biện pháp tối ưu nhất.
Một kiểm sát viên VKSND quận Bình Thạnh (TP.HCM)
Việc xét xử “có vấn đề”
Việc tòa vi phạm giới hạn xét xử thường khiến dư luận đặt vấn đề theo hai hướng: Thứ nhất là trình độ nghiệp vụ của người xét xử còn hạn chế thứ hai là việc xét xử “có vấn đề”. Hiện nay, dư luận phần nhiều cho rằng việc vi phạm giới hạn xét xử của tòa là do nguyên nhân thứ hai. Bởi thẩm phán ngồi xét xử phải được đào tạo bài bản, có trình độ, kiến thức và chuyên môn nghiệp vụ từ khá trở lên mới được bổ nhiệm. Người này phải am tường về pháp luật nên việc vi phạm giới hạn xét xử do chuyên môn kém chắc rất hiếm.
Luật sư Nguyễn Thị Hồng Liên (Đoàn Luật sư TP.HCM)
“Tố tới đâu, tụng tới đó”
Cần xét xử tới đâu thì tòa chỉ nên xét xử tới đó, như dân gian thường nói vui là “tố tới đâu thì tụng tới đó”. Để khắc phục tình trạng tòa “dài tay” này, khi cảm thấy có nhiều vấn đề trong vụ án còn lấn cấn, tòa nên thực hiện các thủ tục theo luật định như trả hồ sơ điều tra bổ sung, yêu cầu các bên làm rõ, kiến nghị tòa cấp trên khắc phục…
Luật sư Vưu Văn Kía (Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bạc Liêu)
Tòa cần cầu thị
Nhiều vụ án dù luật sư đã chỉ rõ là nếu tòa xem xét đến nội dung đó là vượt phạm vi, giới hạn xét xử nhưng tòa vẫn phớt lờ. Không phải trường hợp nào tòa vi phạm cũng được khắc phục kịp thời. Có không ít bản án đã có hiệu lực pháp luật, gây hậu quả khó mà đong đếm được. Do vậy, người ngồi xét xử phải hết sức cẩn trọng, cân nhắc thật kỹ trước khi đưa ra phán quyết. Tôi chỉ mong tòa bên cạnh việc công minh, sáng suốt cũng cần phải cầu thị, xem trọng những ý kiến đóng góp của giới luật sư chúng tôi.
Luật sư Nguyễn Thị Diễm Phương (Đoàn Luật sư TP.HCM)
|
HỒNG TÚ (Theo Báo pháp lụât thành phố Hồ chí Minh) TỪ KHÓA:
|
In
Quay lại trang
trước
